Met het bouwen en bewonen van Luijendijk-Zuid krijgt het dorpse karakter van Landsmeer een belangrijke nieuwe impuls en een onverwachte extra dimensie. In het najaar van 2002 kreeg mijn bureau, Paul van Beek landschappen BNT, een eerste verkennende opdracht van de Gemeente Landsmeer. Deze opdracht luidde: Zorg er - met behulp van landschapsarchitectuur, stedenbouw, civiele techniek en aanwijzingen voor architectuur – voor dat het dorpse karakter van Landsmeer behouden blijft en opnieuw expressie krijgt waar het is verdwenen. Daarmee was een complexe en intrigerende opgave gesteld. Als eerste stelden we een zogenoemde Structuurvisie op voor het hele dorp en met concrete aanwijzingen voor Welstand voor alle lopende projecten. Ook maakten we gedetailleerde plannen voor de Breekoever, de dorpskern en Luijendijk-Zuid, die inmiddels allemaal in uitvoering zijn. Landsmeer is flink aan het veranderen om hoogwaardig eigentijds en weer oorspronkelijk te kunnen zijn. Van een lelijk eendje verandert zij stilaan in een prachtige volwassen zwaan.

Sturen op kwaliteit in het proces van de ruimtelijke ordening staat voor het bestuur en de bevolking van Landsmeer centraal. Het verlangen naar een dorpse ruimtelijke identiteit is daarbij niet toevallig. In een dorp is het landschap dichtbij. Bovendien is het dorpse karakter van het landelijke wonen (en werken) precies datgene waarvoor ooit velen naar Landsmeer zijn gekomen of in Landsmeer zijn gebleven. Dat is een bewuste keuze, waaraan ook in nieuwe plannen concreet kan worden gewerkt.

Met Luijendijk-Zuid wordt het dorpse karakter verdiept en versterkt. Pal naast het lint van het oude Zuideinde komt Luijendijk-Zuid. Het is een complete nieuwe wijk met intieme buurtjes en voorzieningen die langs brede straten zijn gerangschikt. De straten komen uit op het landschap. De dwarsstraatjes komen uit op het park en op het water. Ongeveer als op de oude Kadoelen. De buurtjes hebben elk een eigen karakter, omdat er veel aandacht aan het uitwerken van de architectuur is besteed. Alle in Landsmeer en Waterland voorkomende oude en beproefde meer eigentijdse architectuurstijlen komen in Luijendijk-Zuid tot hun recht. Er wordt gestreefd naar eenheid in verscheidenheid. Daarom is in 2006 het bureau W3 architecten uit Broek in Waterland aan het team toegevoegd. Samen zullen wij al het werk van water, bruggen, groen, straten, pleintjes tot en met de woningen superviseren. Maar ook de bestuurders en beheerders blijven nauw bij de ontwikkeling betrokken.

Voor het verder uitwerken en realiseren van Luijendijk-Zuid is volgens strikte spelregels een open aanbesteding gehouden. En die heeft de beste architecten en bouwers opgeleverd!

Paul van Beek,

Stedebouwkundige, Paul van Beek Landschappen BNT

Toen ons gevraagd werd mee te denken over de verdere uitwerking van het stedenbouwkundig plan zoals Paul van Beek dat in concept had neergelegd, zagen we meteen dat het in potentie een goed plan was. Met ruime, brede straten, een mooie omzoming door water en met mogelijkheden voor accenten op de juiste plekken. De uitwerking moest iets toevoegen in de derde dimensie, met name het Landsmeerse karakter zou verder in het plan tot uiting moeten komen.

Luijendijk-Zuid wordt een echt nieuw deel van Landsmeer en niet zomaar een nieuwbouwwijk die je overal in Nederland tegen kunt komen. Om dit mogelijk te maken hebben we eerst de bouwstenen van het dorp en de regio Waterland geanalyseerd en omschreven. Vervolgens hebben we hiermee in het stedenbouwkundig plan een nieuw deel van Landsmeer gecomponeerd. Een plan dat behalve harmonie ook ruimte laat voor contrasten, zoals we die ook in de kern van Landsmeer zien. De bouwstenen die vorm hebben gegeven aan het plan zijn nauwkeurig omschreven in beeldrichtlijnen. Door middel van schetsen, voorschriften en aanbevelingen is een soort receptenboek ontstaan voor deze uitbreiding van Landsmeer. Hiermee kunnen op kortere termijn de nieuwe woningen worden gerealiseerd. Daarnaast geeft het een handvat voor de verdere ontwikkeling in de toekomst en het beheer op de langere termijn. Met ons boekje ‘De beeldrichtlijnen in de hand’ zijn getalenteerde architecten aan de slag gegaan, en hebben ze hun eigen verhaal en interpretatie aan het plan kunnen geven. Goed is hierin te zien dat de in eerste instantie opgelegde beperkingen, juist een bron van inspiratie en ontwikkeling zijn. Omdat op deze wijze echt een nieuwe dimensie aan de bekende bouwopgave is toegevoegd.

Dit heeft geresulteerd in een prachtige eerste uitwerking van het plan. Want ook al zijn het programma en de opgave modern en moeten er nieuwe woningen en appartementen komen die aan alle eisen kunnen voldoen. Toch blijft het karakter van Landsmeer zichtbaar in de plannen, en is het zelfs op sommige punten nog wat uitgediept en uitvergroot, en herkenbaar gemaakt voor iedereen die Landsmeer kent.

Graag blijf ik als supervisor actief betrokken bij de verdere uitwerking, verfijning en sturing van plannen, zodat de kwaliteit van de verdere architectonische uitwerkingen voorop kan blijven staan. We letten dan vooral op materiaalgebruik en detaillering, en proberen de architecten te inspireren na te blijven denken over de invulling van de moderne woningbouwopgave in deze setting.

Henk Wadman,